Kλίμακα
1. η σκάλα.
2.
αξιολογική κατάταξη
πραγμάτων, εννοιών, αξιών κτλ. σε συνεχή σειρά: Bαθμολογική / μισθολογική /
ασφαλιστική / ιεραρχική ~. Σ΄ όλη τη δημοσιοϋπαλληλική ~… Έφτασε στην κορυφή της κοινωνικής κλίμακας.
3.
(μουσ.) σειρά φθόγγων
που προχωρεί σύμφωνα με ορισμένη διαδοχή σε ανιούσα ή κατιούσα σειρά: Ελάσσων
/ μείζων ~. Παίζω κλίμακες στο πιάνο. || (εκκλ. μουσ.) ορισμένη
σειρά ύμνων.
4.
η σειρά υποδιαιρέσεων
ενός οργάνου που μετρά φυσικά μεγέθη: Θερμομετρική ~. Σεισμική δόνηση
πέντε βαθμών στην ~ Ρίχτερ / της κλίμακας Ρίχτερ.
5.
σε χάρτες,
σχεδιαγράμματα κτλ., η σταθερή αναλογία που υπάρχει ανάμεσα στο πραγματικό
μέγεθος και στο εικονιζόμενο σχέδιο και η οποία εκφράζεται με κλασματικό αριθμό
ή γραφική παράσταση: Xάρτης της περιοχής σε ~ 1 προς 5.000 (1:5.000).
(έκφρ.) (υπό) ~: Σχέδιο ενός κτιρίου υπό / σε ~, όχι σε
φυσικό μέγεθος.
6.
για αναφορά σε
βαθμιαία επέκταση ως προς την έκταση, το μέγεθος κτλ. ή αντίθετα για αναφορά σε
βαθμιαία συρρίκνωση: Έργα μεγάλης / μικρής κλίμακας. H είδηση έγινε ταχύτατα
γνωστή σε ευρεία ~. (έκφρ.) σε παγκόσμια* / σε πανελλήνια* / σε
πανελλαδική* / σε πανευρωπαϊκή* ~.
Κλίμακα και Χώρος : Αναγνώσεις μίας Πολύπλοκης Σχέσης
1. Το Πρόβλημα της Κλίμακας στον
Σύγχρονο Σχεδιασμό των Χώρων της Πόλης.
Οι πολύπλοκες οικονομικές,
κοινωνικές και οικολογικές κρίσεις του σύγχρονου πολιτισμού συνοδεύονται από
μία διόγκωση των αστικών και πολεοδομικών συνόλων, τα οποία συχνά
χαρακτηρίζονται με τον όρο «παγκόσμιες πόλεις
Η διεθνής συζήτηση γύρω από την ανάπτυξη
των παγκόσμιων ή περιφερειακών πόλεων στον 21ο αιώνα θεματοποιεί ξανά το ζήτημα
της κλίμακας του αστικού χώρου
Σε αυτό το πλαίσιο, αναζητείται
αφενός μία συσχέτιση του παγκόσμιου με το τοπικό, δηλαδή της μεγάλης κλίμακας
των πλανητικών, οικονομικών και επικοινωνιακών δομών με την μικρή κλίμακα των
ιστορικών, γεωγραφικών και πολιτισμικών ιδιαιτεροτήτων και αφετέρου μία
αρχιτεκτονική διερεύνηση της ανθρώπινης κλίμακας των καθημερινών χώρων ζωής
στην πόλη, η οποία τείνει να εξαφανιστεί κάτω από πιεστικές οικονομικές
εξελίξεις.
Η Ελληνική εμπειρία, επιβεβαιώνει
τις παραπάνω γενικές παρατηρήσεις : οι «γκρίζες ζώνες», σε συνδυασμό με μία
σειρά αποσπασματικών παρεμβάσεων μεγάλης κλίμακας, θέτουν εκ νέου το πρόβλημα
του συντονισμού των κλιμάκων σχεδιασμού του χώρου και της αναζήτησης ενιαίων
στρατηγικών αρχών και στόχων για την συνολική οργάνωση της πόλης. Σε αυτό το
πλαίσιο, υποστηρίζουμε πώς δημιουργείται η ανάγκη μίας θεωρίας της
αρχιτεκτονικής και του σχεδιασμού που να εξετάζει την πολύπλοκη σχέση ανάμεσα
στον χώρο και την κλίμακα, τα αρχικά περιγράμματα της οποίας επιχειρούμε να
αναπτύξουμε στο παρόν κείμενο.
2. Η Έννοια της Κλίμακας και η
Ιδέα του Χώρου : Αναγνώσεις
Η έννοια της κλίμακας του χώρου
είναι εξαιρετικά σύνθετη. Πέρα από τις κλασικές αρχιτεκτονικές και αισθητικές
προσεγγίσεις της κλίμακας και των αναλογιών ως εξωτερικών, εσωτερικών ή
απόλυτων μέτρων ενός αρχιτεκτονικού έργου, κτιρίου ή αντικειμένου σε συνάρτηση
με το ανθρώπινο σώμα και πνεύμα, θα μπορούσαμε να ορίσουμε την αρχιτεκτονική
κλίμακα γενικά ως ένα διαβαθμισμένο σύστημα αξιολόγησης του πραγματικού χώρου
που θεμελιώνεται σε μία ιεραρχημένη δομή σχέσεων ανάμεσα σε έννοιες και αξίες.
Επιπλέον, όπως έχει αποδείξει ο Philippe Boudon, η κλίμακα ενσωματώνεται
οργανικά στην αρχιτεκτονική σκέψη από την αρχή του σχεδιασμού και αποτελεί το
καθοριστικό στοιχείο διαφοροποίησης του αρχιτεκτονικού από τον γεωμετρικό χώρο.
Προτείνουμε πέντε πιθανές αναγνώσεις των σχέσεων ανάμεσα στην έννοια της
κλίμακας και την ιδέα του χώρου.
2.1. Η Κλίμακα ως Μετρικό
Εργαλείο Αναπαράστασης του Χώρου
Η κλίμακα, σε ένα πρώτο επίπεδο,
προβάλλει ως ένας τρόπος θέσπισης μίας αναλογίας ανάμεσα στον αναπαραστατικό
χώρο του σχεδίου και στον αληθινό χώρο. Εδώ τίθενται ζητήματα που αφορούν στη
σχέση του νοητικού με το πραγματικό, στην συνάρτηση της ύλης με το φαινόμενο,
την αντίληψη και τη σκέψη και στο επίπεδο της αφαίρεσης και της κατασκευής ενός
μοντέλου που συγκροτεί μία εστιασμένη και οργανωμένη όψη της πραγματικότητας.
2.2. Η Κλίμακα ως Επιστημολογικός
Δείκτης Συγκρότησης Γνωστικών Αντικειμένων
Σε ένα δεύτερο επίπεδο, η κλίμακα
προβάλλει ως δείκτης που διαφοροποιεί διακριτά γνωστικά αντικείμενα τα οποία
επιχειρούν να αναλύσουν, να ερμηνεύσουν και να σχεδιάσουν τον χώρο και τα
στοιχεία του (χωροταξία, γεωγραφία, πολεοδομία, αρχιτεκτονική, σχεδιασμός
αντικειμένων). Εδώ τίθεται το ζήτημα του συντονισμού, της αλληλεπίδρασης και
της επικοινωνίας αυτών των διαδοχικών και πολλαπλών επιπέδων ανάγνωσης μεταξύ
τους σε μία ενιαία θεώρηση του χώρου που θα εντάσσει στοιχεία, λειτουργίες και
αξίες στην αρμόζουσα κλίμακα τους.
2.3. Η Κλίμακα ως Αντοχή του
Τόπου
Σε ένα τρίτο επίπεδο, η κλίμακα
αναφέρεται στον χαρακτήρα και το πνεύμα ενός συγκεκριμένου τόπου, το οποίο
συλλαμβάνεται ως ολότητα μνήμης, ιστορίας, μύθου, λόγου, κοινωνικών δομών και
ανθρωπογεωγραφικών επικρατειών. Η κλίμακα ενός τόπου υποβάλλει τους κανόνες και
τα όρια παρέμβασης και σχεδιασμού, την οικολογική, ενεργειακή, νοηματική και
κοινωνική χωρητικότητα του, το μέγεθος και το ήθος των αρχιτεκτονικών προτάσεων
που αντέχει.
2.4. Η Κλίμακα ως Πεδίο
Συγκρότησης Χωρικών Σχέσεων και Νοημάτων
Σε μία τέταρτη ανάγνωση, η έννοια
της κλίμακας περιγράφει την διάρθρωση αρχιτεκτονικών, γεωμετρικών και πολιτικών
σχέσεων ανάμεσα στο μικρό και το μεγάλο, το κενό και το πλήρες, τον κλειστό,
τον ημιυπαίθριο και τον ανοικτό χώρο, τον ιδιωτικό και τον δημόσιο χώρο, το
μέρος και το όλον, το διαρκές και το στιγμιαίο. Ο συντονισμός τους γεννά την
κλίμακα του αρχιτεκτονικού χώρου της πόλης και δημιουργεί πυρήνες νοήματος που
εκπέμπουν πολιτισμικά μηνύματα.
2.5. Η Κλίμακα ως Λειτουργική και Εννοιολογική Συνοχή Ζωής
Τέλος, σε ένα πέμπτο και
καθοριστικό επίπεδο, η κλίμακα αφορά σε ζητήματα ιεράρχησης αξιών, αναγκών και
κοσμοθεωριών του κάθε πολιτισμού, δηλαδή στην κοινωνική, ηθική και λογική συνοχή
των λειτουργιών του αστικού χώρου, η οποία αντανακλά μία συνέπεια τρόπου ζωής
των ανθρώπων. Σε αυτό το πλαίσιο, θεωρούμε πώς ο αρχιτεκτονικός και
πολεοδομικός σχεδιασμός μπορεί να συμβάλει αποφασιστικά, αναζητώντας
συγγένειες, ομοιότητες και αντιθέσεις λειτουργιών ή εννοιών και υλοποιώντας
προτεραιότητες αξιών στον θεσμικό, κοινωνικό και εννοιολογικό χώρο της πόλης.
Εδώ η κλίμακα συνδέεται με την ποιοτική και συμβολική νοηματοδότηση του χώρου,
η οποία προϋποθέτει ένα συνολικό όραμα ζωής.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου