ΚΛΙΜΑΚΕΣ – ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ - ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Χειμερινό Εξάμηνο 2012-2013

ΣΕ 1-1

Συνθετικό Εργαστήριο Τεχνικών Σχεδίασης και Αναγνώρισης του χώρου

Διδάσκοντες: Σ. Χατζηκοκόλη, Γ. Συνεφάκης

Προσκεκλημένες διδάσκουσες: Π. Ταράνη, Α.Χ. Συράκου

ΘΕΜΑ 2^Ο

ΚΛΙΜΑΚΕΣ – ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ

Δίνονται τα παρακάτω σκαριφήματα και ζητείται να σχεδιαστούν:

1.      Το στερεό  Α, σε όψη, σε κλίμακα 1:100 και 1:50

2.      Τα στερεά Β, Γ, Δ, σε άνοψη και όψη, σε κλίμακα 1:50

Όλες οι διαστάσεις στα σκαριφήματα δίνονται σε μέτρα. Για κάθε σχήμα θα πρέπει να αναγράφεται τίτλος, κλίμακα σχεδιασμού και οι απαραίτητες διαστάσεις. 

Τα επιμέρους σχέδια να οργανωθούν σωστά στο διαθέσιμο χώρο του φύλλου σχεδίασης (Α3) και να προβλεφθούν περιθώρια και πίνακας τίτλων.

Σκαριφήματα κατανόησης των στερεών της άσκησης

Τι είναι όψη

Όψη είναι το σχέδιο στο οποίο απεικονίζονται όλα τα στοιχεία ενός στερεού όπως αυτά προβάλλονται πάνω σε ένα νοητό κάθετο επίπεδο που «τοποθετείται» παράλληλα με τις τέσσερεις πλευρές του.

Τι είναι άνοψη 

Άνοψη (άνω όψη) είναι το σχέδιο όπου απεικονίζονται όλα τα στοιχεία ενός στερεού όπως αυτά προβάλλονται πάνω σε ένα νοητό οριζόντιο επίπεδο πάνω από αυτό

ΚΛΙΜΑΚΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΗΣ

Ο χώρος απεικονίζεται στα γραμμικά σχέδια «υπό κλίμακα», δηλαδή σε μέγεθος μικρότερο του φυσικού. Η σχέση που υπάρχει μεταξύ της γραφικής διάστασης και του φυσικού (πραγματικού) μεγέθους ονομάζεται κλίμακα και δηλώνει πόσες ακέραιες φορές έχει «σμικρυνθεί» ο πραγματικός χώρος για να χωρέσει στο χαρτί σχεδίασης.

Η κλίμακα εκφράζεται ως κλάσμα με αριθμητή τη μονάδα και παρονομαστή τον αριθμό που δείχνει πόσες φορές έχει σμικρυνθεί η πραγματική διάσταση του χώρου.

Παράδειγμα 1: Ένα πραγματικό μήκος 6.00 μέτρων σχεδιασμένο σε κλίμακα 1:50 θα γίνει: 6.00 / 50 = 0,12μ = 12 εκ.

Έτσι ισχύουν οι παρακάτω σχέσεις :

Γραφικό μήκος = πραγματικό μήκος / παρονομαστή κλίμακας ή

Κλίμακα = πραγματικό μήκος / γραφικό μήκος  άρα

Πραγματικό μήκος = (γραφικό μήκος) Χ (παρονομαστή κλίμακας)

Η γραφική απεικόνιση  κτιρίων και άλλων συναφών κατασκευών (αρχιτεκτονικά σχέδια) χρησιμοποιεί κλίμακες 1:100, 1:50, 1:25, 1:20, 1:10

Οι κλίμακες 1:200, 1:500, 1:1000, 1:2000 κλπ χρησιμοποιούνται στα τοπογραφικά, πολεοδομικά και ρυμοτομικά σχέδια.

Στη χαρτογραφία χρησιμοποιούνται κλίμακες όπως 1:10.000, 1:50.000 κ.ά

Ένα εύκολος τρόπος υπολογισμού της γραφικής διάστασης, εφόσον μας δίνεται η πραγματική, και δεν έχουμε κλιμακόμετρο, είναι η σύγκριση με την κλίμακα 1:100 στην οποία οι διαιρέσεις είναι εύκολες. Αυτό γίνεται ως εξής:

Στην κλίμακα 1:100 κάθε τμήμα του σχεδίου μας είναι 100 φορές μικρότερο του φυσικού /πραγματικού. Στην κλίμακα 1:50 κάθε τμήμα του σχεδίου μας είναι 50 φορές μικρότερο του πραγματικού, άρα είναι διπλάσιο από αυτό που θα ήταν εάν το σχεδιάζαμε στην κλίμακα 1:100. Στην κλίμακα 1:25 κάθε τμήμα του σχεδίου μας είναι 25 φορές μικρότερο του πραγματικού, άρα είναι τετραπλάσιο από αυτό που θα ήταν εάν το σχεδιάζαμε στην κλίμακα 1:100. Αντίστοιχα, στην κλίμακα 1:200 κάθε τμήμα του σχεδίου μας είναι 200 φορές μικρότερο του πραγματικού, άρα είναι το μισό από αυτό που ήταν εάν το σχεδιάζαμε στην κλίμακα 1:100.

Παράδειγμα 2: Εάν θέλουμε να βρούμε πόσα εκατοστά θα σχεδιάσουμε, σε κλίμακα 1:50, ένα μήκος που η πραγματική του διάσταση είναι 6.50 μέτρα, βρίσκουμε εύκολα το γραφικό μήκος στην 1:100 (είναι 6.50 μ / 100 = 0,065 = 6.5 εκ.) άρα στην 1:50 θα είναι
6.5 εκ Χ 2 = 13 εκ. (όσο δίνει δηλαδή η διαίρεση 6.50μ /50 = 0,13μ = 13 εκ)

ΔΙΑΣΤΑΣΙΟΛΟΓΗΣΗ

Η διαστασιολόγηση του σχεδίου, δηλαδή η αναγραφή των διαστάσεων πάνω στο σχέδιό μας είναι πολύ σημαντική για την σωστή κατανόηση των σχεδίων και την αποφυγή λαθών στην υλοποίηση των προτάσεών μας. Ισχύουν οι βασικές αρχές:

1.      Οι διαστάσεις που αναγράφονται πάνω στα σχέδια αναφέρονται πάντα στην πραγματική διάσταση του αντικειμένου. Δηλαδή, η διάσταση που θα αναγραφεί σε ένα αντικείμενο που έχει πραγματικό μήκος 6.50 μέτρα, θα είναι 6.50μ., σε όποια κλίμακα και εάν το σχεδιάσουμε.

2.      Οι διαστάσεις γράφονται συνήθως σε μέτρα (σε αρχιτεκτονικά και πολεοδομικά σχέδια), υπάρχει όμως περίπτωση να αναγράφονται και σε εκατοστά ή σε χιλιοστά. Δεν πρέπει όμως σε ένα σχέδιο, οι διαστάσεις να γράφονται άλλοτε σε μέτρα και άλλοτε σε εκατοστά.

3.      Οι γραμμές διαστάσεων είναι πάντα συνεχής λεπτές γραμμές (ραπιδογράφος 0.2) και συγκεντρώνονται, όσο είναι δυνατόν, σε δύο πλευρές των σχεδίων μας (μία κατακόρυφη και μία οριζόντια)

Τρόποι συμβολισμού και αναγραφής των διαστάσεων

Οι κατακόρυφες διαστάσεις, εφόσον αναφέρονται σε ύψη κτιριακών κατασκευών, μπορούν να αντικαταστούν με αναγραφή της στάθμης ύψους. Οι στάθμες δηλώνουν το επίπεδο ύψους σε σχέση με το επίπεδο μηδέν και είναι θετικές ή αρνητικές ανάλογα εάν τα επίπεδα βρίσκονται πάνω ή κάτω από τη στάθμη του μηδέν. Το επίπεδο μηδέν, στα αρχιτεκτονικά σχέδια, ορίζεται από τους μελετητές και είναι συνήθως η στάθμη εδάφους του βασικού κτίσματος. Στα τοπογραφικά και ρυμοτομικά σχέδια, οι στάθμες ορίζονται με βάση το γεωγραφικό μηδέν.

Κλίμακα και Χώρος

Kλίμακα

1.      η σκάλα.

2.      αξιολογική κατάταξη πραγμάτων, εννοιών, αξιών κτλ. σε συνεχή σειρά: Bαθμολογική / μισθολογική / ασφαλιστική / ιεραρχική ~. Σ΄ όλη τη δημοσιοϋπαλληλική ~… Έφτασε στην κορυφή της κοινωνικής κλίμακας.

3.      (μουσ.) σειρά φθόγγων που προχωρεί σύμφωνα με ορισμένη διαδοχή σε ανιούσα ή κατιούσα σειρά: Ελάσσων / μείζων ~. Παίζω κλίμακες στο πιάνο. || (εκκλ. μουσ.) ορισμένη σειρά ύμνων.

4.      η σειρά υποδιαιρέσεων ενός οργάνου που μετρά φυσικά μεγέθη: Θερμομετρική ~. Σεισμική δόνηση πέντε βαθμών στην ~ Ρίχτερ / της κλίμακας Ρίχτερ.

5.      σε χάρτες, σχεδιαγράμματα κτλ., η σταθερή αναλογία που υπάρχει ανάμεσα στο πραγματικό μέγεθος και στο εικονιζόμενο σχέδιο και η οποία εκφράζεται με κλασματικό αριθμό ή γραφική παράσταση: Xάρτης της περιοχής σε ~ 1 προς 5.000 (1:5.000). (έκφρ.) (υπό) ~: Σχέδιο ενός κτιρίου υπό / σε ~, όχι σε φυσικό μέγεθος.

6.      για αναφορά σε βαθμιαία επέκταση ως προς την έκταση, το μέγεθος κτλ. ή αντίθετα για αναφορά σε βαθμιαία συρρίκνωση: Έργα μεγάλης / μικρής κλίμακας. H είδηση έγινε ταχύτατα γνωστή σε ευρεία ~. (έκφρ.) σε παγκόσμια* / σε πανελλήνια* / σε πανελλαδική* / σε πανευρωπαϊκή* ~.

Κλίμακα και Χώρος : Αναγνώσεις μίας Πολύπλοκης Σχέσης

1. Το Πρόβλημα της Κλίμακας στον Σύγχρονο Σχεδιασμό των Χώρων της Πόλης.

Οι πολύπλοκες οικονομικές, κοινωνικές και οικολογικές κρίσεις του σύγχρονου πολιτισμού συνοδεύονται από μία διόγκωση των αστικών και πολεοδομικών συνόλων, τα οποία συχνά χαρακτηρίζονται με τον όρο «παγκόσμιες πόλεις

Η διεθνής συζήτηση γύρω από την ανάπτυξη των παγκόσμιων ή περιφερειακών πόλεων στον 21ο αιώνα θεματοποιεί ξανά το ζήτημα της κλίμακας του αστικού χώρου

Σε αυτό το πλαίσιο, αναζητείται αφενός μία συσχέτιση του παγκόσμιου με το τοπικό, δηλαδή της μεγάλης κλίμακας των πλανητικών, οικονομικών και επικοινωνιακών δομών με την μικρή κλίμακα των ιστορικών, γεωγραφικών και πολιτισμικών ιδιαιτεροτήτων και αφετέρου μία αρχιτεκτονική διερεύνηση της ανθρώπινης κλίμακας των καθημερινών χώρων ζωής στην πόλη, η οποία τείνει να εξαφανιστεί κάτω από πιεστικές οικονομικές εξελίξεις.

Η Ελληνική εμπειρία, επιβεβαιώνει τις παραπάνω γενικές παρατηρήσεις : οι «γκρίζες ζώνες», σε συνδυασμό με μία σειρά αποσπασματικών παρεμβάσεων μεγάλης κλίμακας, θέτουν εκ νέου το πρόβλημα του συντονισμού των κλιμάκων σχεδιασμού του χώρου και της αναζήτησης ενιαίων στρατηγικών αρχών και στόχων για την συνολική οργάνωση της πόλης. Σε αυτό το πλαίσιο, υποστηρίζουμε πώς δημιουργείται η ανάγκη μίας θεωρίας της αρχιτεκτονικής και του σχεδιασμού που να εξετάζει την πολύπλοκη σχέση ανάμεσα στον χώρο και την κλίμακα, τα αρχικά περιγράμματα της οποίας επιχειρούμε να αναπτύξουμε στο παρόν κείμενο.

2. Η Έννοια της Κλίμακας και η Ιδέα του Χώρου : Αναγνώσεις

Η έννοια της κλίμακας του χώρου είναι εξαιρετικά σύνθετη. Πέρα από τις κλασικές αρχιτεκτονικές και αισθητικές προσεγγίσεις της κλίμακας και των αναλογιών ως εξωτερικών, εσωτερικών ή απόλυτων μέτρων ενός αρχιτεκτονικού έργου, κτιρίου ή αντικειμένου σε συνάρτηση με το ανθρώπινο σώμα και πνεύμα, θα μπορούσαμε να ορίσουμε την αρχιτεκτονική κλίμακα γενικά ως ένα διαβαθμισμένο σύστημα αξιολόγησης του πραγματικού χώρου που θεμελιώνεται σε μία ιεραρχημένη δομή σχέσεων ανάμεσα σε έννοιες και αξίες. Επιπλέον, όπως έχει αποδείξει ο Philippe Boudon, η κλίμακα ενσωματώνεται οργανικά στην αρχιτεκτονική σκέψη από την αρχή του σχεδιασμού και αποτελεί το καθοριστικό στοιχείο διαφοροποίησης του αρχιτεκτονικού από τον γεωμετρικό χώρο. Προτείνουμε πέντε πιθανές αναγνώσεις των σχέσεων ανάμεσα στην έννοια της κλίμακας και την ιδέα του χώρου.

2.1. Η Κλίμακα ως Μετρικό Εργαλείο Αναπαράστασης του Χώρου

Η κλίμακα, σε ένα πρώτο επίπεδο, προβάλλει ως ένας τρόπος θέσπισης μίας αναλογίας ανάμεσα στον αναπαραστατικό χώρο του σχεδίου και στον αληθινό χώρο. Εδώ τίθενται ζητήματα που αφορούν στη σχέση του νοητικού με το πραγματικό, στην συνάρτηση της ύλης με το φαινόμενο, την αντίληψη και τη σκέψη και στο επίπεδο της αφαίρεσης και της κατασκευής ενός μοντέλου που συγκροτεί μία εστιασμένη και οργανωμένη όψη της πραγματικότητας.

2.2. Η Κλίμακα ως Επιστημολογικός Δείκτης Συγκρότησης Γνωστικών Αντικειμένων

Σε ένα δεύτερο επίπεδο, η κλίμακα προβάλλει ως δείκτης που διαφοροποιεί διακριτά γνωστικά αντικείμενα τα οποία επιχειρούν να αναλύσουν, να ερμηνεύσουν και να σχεδιάσουν τον χώρο και τα στοιχεία του (χωροταξία, γεωγραφία, πολεοδομία, αρχιτεκτονική, σχεδιασμός αντικειμένων). Εδώ τίθεται το ζήτημα του συντονισμού, της αλληλεπίδρασης και της επικοινωνίας αυτών των διαδοχικών και πολλαπλών επιπέδων ανάγνωσης μεταξύ τους σε μία ενιαία θεώρηση του χώρου που θα εντάσσει στοιχεία, λειτουργίες και αξίες στην αρμόζουσα κλίμακα τους.

2.3. Η Κλίμακα ως Αντοχή του Τόπου

Σε ένα τρίτο επίπεδο, η κλίμακα αναφέρεται στον χαρακτήρα και το πνεύμα ενός συγκεκριμένου τόπου, το οποίο συλλαμβάνεται ως ολότητα μνήμης, ιστορίας, μύθου, λόγου, κοινωνικών δομών και ανθρωπογεωγραφικών επικρατειών. Η κλίμακα ενός τόπου υποβάλλει τους κανόνες και τα όρια παρέμβασης και σχεδιασμού, την οικολογική, ενεργειακή, νοηματική και κοινωνική χωρητικότητα του, το μέγεθος και το ήθος των αρχιτεκτονικών προτάσεων που αντέχει.

2.4. Η Κλίμακα ως Πεδίο Συγκρότησης Χωρικών Σχέσεων και Νοημάτων

Σε μία τέταρτη ανάγνωση, η έννοια της κλίμακας περιγράφει την διάρθρωση αρχιτεκτονικών, γεωμετρικών και πολιτικών σχέσεων ανάμεσα στο μικρό και το μεγάλο, το κενό και το πλήρες, τον κλειστό, τον ημιυπαίθριο και τον ανοικτό χώρο, τον ιδιωτικό και τον δημόσιο χώρο, το μέρος και το όλον, το διαρκές και το στιγμιαίο. Ο συντονισμός τους γεννά την κλίμακα του αρχιτεκτονικού χώρου της πόλης και δημιουργεί πυρήνες νοήματος που εκπέμπουν πολιτισμικά μηνύματα.

2.5. Η Κλίμακα ως Λειτουργική και Εννοιολογική Συνοχή Ζωής

Τέλος, σε ένα πέμπτο και καθοριστικό επίπεδο, η κλίμακα αφορά σε ζητήματα ιεράρχησης αξιών, αναγκών και κοσμοθεωριών του κάθε πολιτισμού, δηλαδή στην κοινωνική, ηθική και λογική συνοχή των λειτουργιών του αστικού χώρου, η οποία αντανακλά μία συνέπεια τρόπου ζωής των ανθρώπων. Σε αυτό το πλαίσιο, θεωρούμε πώς ο αρχιτεκτονικός και πολεοδομικός σχεδιασμός μπορεί να συμβάλει αποφασιστικά, αναζητώντας συγγένειες, ομοιότητες και αντιθέσεις λειτουργιών ή εννοιών και υλοποιώντας προτεραιότητες αξιών στον θεσμικό, κοινωνικό και εννοιολογικό χώρο της πόλης. Εδώ η κλίμακα συνδέεται με την ποιοτική και συμβολική νοηματοδότηση του χώρου, η οποία προϋποθέτει ένα συνολικό όραμα ζωής.

1.   http://www.greekarchitects.gr/gr/%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%B9%CF%84%CE%B5%CE%BA%CF%84%CE%BF%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%B5%CF%82-%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%B5%CF%82/%CE%BA%CE%BB%CE%AF%CE%BC%CE%B1%CE%BA%CE%B1-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CF%87%CF%8E%CF%81%CE%BF%CF%82-%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%B3%CE%BD%CF%8E%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82-%CE%BC%CE%AF%CE%B1%CF%82-%CF%80%CE%BF%CE%BB%CF%8D%CF%80%CE%BB%CE%BF%CE%BA%CE%B7%CF%82-%CF%83%CF%87%CE%AD%CF%83%CE%B7%CF%82-id1868

2.   http://www.sadas-pea.gr/old/rodolakis.html